MAMY dla MAMY Tom I: Ciąża – jak przygotować się na życiową rewolucję?

Klasycznie czy nowocześnie. O wcale niełatwym wyborze imienia
1. Statystyka imion, 07.03.2018, https://www.gov.pl/cyfryzacja/statystyka-imion–za-2017-rok-podsumowanie
2. Wielka księga imion – znaczenie imion, 07.03.2018, www.ksiegaimion.com
3. Zalecenia dla urzędów stanu cywilnego dotyczące nadawania imion dzieciom osób obywatelstwa polskiego i narodowości polskiej, opublikowane w „Komunikatach
Komisji Kultury Języka Komitetu Językoznawstwa PAN”, nr 1(4)/1996, 13.02.2018, http://www.rjp.pan.pl/index.php?option=com_content&view=article&id=611

A ja rosnę i rosnę! Główne etapy rozwoju dziecka w ciąży.
1. Bręborowicz G., Położnictwo i ginekologia, Warszawa 2015.
2. Bartel H., Embriologia kliniczna, Warszawa 2009.
3. Kosińska-Kaczyńska K., Wielgoś M., Czy płód może odczuwać ból, Ginekol. Pol., nr 82/2011, s. 133–136.
4. Walusinski O., Fetal yawning, Front. Neurol. Neurosci., nr 28/2010, s. 32–41.
5. Barczyński B., Poczęcie dziecka, https://ciaza.mp.pl/poczecie/61882,poczecie-dziecka (dostęp: 13.09.2011).
6. Harms W.R. et al., Pregnancy week by week, https://www.mayoclinic.org/healthy-lifestyle/pregnancy-week-by-week/basics/healthy-pregnancy/hlv-20049471 (dostęp: 12.07.2017).
7. Helwich E., Wcześniactwo, https://pediatria.mp.pl/choroby/noworodek/79079,wczesniactwo (dostęp: 02.01.2013).

Zabawa z lokatorem mojego brzucha, czyli wspieranie rozwoju dziecka w ciąży
1. Autor anonimowy, Stres w ciąży a inteligencja dziecka, https://republikakobiet.pl/psychologia/ty_i_dziecko/stres-w-ciazy-a-inteligencja-dziecka, (17.03.2018)
2. Kornas-Biela Dorota, Pedagogika prenatalna. Nowy obszar nauk o wychowaniu, Lublin 2009.
3. Kornas-Biela Dorota, Wokół początku życia ludzkiego, Warszawa 2004.
4. Mrozowska, Magdalena, Jest sposób na zwiększenie inteligencji dziecka!, http://www.kobieta.pl/artykul/cwiczenia-w-ciazy-zwiekszaja-inteligencje-dziecka-180125122126, (07.03.2018)
5. Nowik Marta, DIETA W CIĄŻY: co jeść, by wspierać rozwój dziecka, http://www.mjakmama24.pl/ciaza/dieta-w-ciazy/dieta-w-ciazy-co-jesc-wspierac-rozwoj-dziecka,540_5635.html, (17.03.2018)
6. Pinkosz Katarzyna, Co lubi twoje dziecko w brzuchu – wiemy, jak je rozśmieszyć!,https://mamotoja.pl/dziecko-w-brzuchu-mamy-co-lubi-dziecko-w-lonie-matki,
emocje-w-ciazy-artykul,1701,r1p1.html, (13.03.2018)
7. Schaffer H.R., Psychologia dziecka, Warszawa 2014.
8. Trempała Janusz, psychologia rozwoju człowieka, Warszawa 2011.

„Halo, tu mama!” Jak budować więź z dzieckiem w trakcie ciąży?
1. Brombach Doris, Traumatyczne doświadczenia w łonie matki [w:] Wczesna trauma. Rozpoznawanie i uwalnianie, red. Franz Ruppert, tłum. Anna Białobrzeska,
Warszawa 2016.
2. Haptonomia. Cudowny dotyk brzuszka, 13.02.2018, http://www.znana-polozna.pl/artykuly/haptonomia-cudowny-dotyk-brzuszka, dostęp 18.03.2018.
3. Kornas-Biela Dorota, Pedagogika prenatalna. Nowy obszar nauk o wychowaniu, Lublin 2009.
4. Kornas-Biela Dorota, Wokół początku życia ludzkiego, Warszawa 2004.
5. Pinkosz Katarzyna, Pokochaj je w ciąży, a rozwinie się szybciej, 05.10.2015, https://mamotoja.pl/kontakt-w-dzieckiem-w-brzuchu-dobry-dla-rozwoju,emocje-w-
-ciazy-artykul,1169,r1p2.html, dostęp: 19.03.2018

Negatywny wpływ stresu w ciąży na dziecko
1. Gerhardt Sue, „Znaczenie miłości”, tłum. Beata Radwan, Kraków 2010.
2. Glover Vivette, Barlow Jane, “Psychological adversity in pregnancy: what works to improve outcomes?” Journal of Children’s Services nr 9.2/2014, s. 96–108.
3. Raphael-Leff Joan, „Ciąża. Kulisy wewnętrznego świata”, tłum. Marta Lipińska, Warszawa 2018.
4. Seremak-Mrozikiewicz Agnieszka, Barlik Magdalena, Drews Krzysztof, „Programowanie wewnątrzmaciczne jako przyczyna chorób przewlekłych wieku
dorosłego”, Prace poglądowe, Ginekol Pol. nr 85/2014

Profilaktyka antynowotworowa – jak zmniejszyć ryzyko wystąpienia nowotworu u dziecka, będąc w ciąży
1. Cancer Prevention, „Recommendations and public health and policy implications 2018”, World Cancer Research Fund/American Institute for Cancer Research.
2. „Diet, Nutrition, Physical Activity and Cancer: a Global Perspective”,Continuous Update Project Expert Report 2018, World Cancer Research Fund/American Institute
for Cancer Research.
3. „Nutrition Recommendations in Pregnancy and Lactation”, praca zbiorowa, 2016, https:// www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/29842836 , dostęp 16.02.2020.
4. Schmidt C.W., „Chips off the Old Block: How a Father’s Preconception Exposures Might Affect the Health of His Children”, Environ Health Perspect. 2018,
https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC6066336/, dostęp 16.02.2020.

Pierwsze kroki z niepełnosprawnością
1. 2018 Rok Wczesnej Interwencji, http://rwi.psoni.org.pl/, data dostępu: 25.09.2018.
2. Informator „Rodzina 500 plus”, https://www.mpips.gov.pl/wsparcie-dla-rodzin-z-dziecmi/rodzina-500-plus/informatory-rodzina-500-plus/ data dostępu:
25.09.2018.
3. Instytucje Orzekające – procedury orzekania, tryb i zasady, http://www.niepelnosprawni.gov.pl/art,13,instytucje-orzekajace-procedury-orzekania-tryb-i-zasady,
data dostępu: 25.09.2018.
4. Narodowy Fundusz Zdrowia, Informator „Za Życiem”, http://www.nfz.gov.pl/dla-pacjenta/informator-za-zyciem/, data dostępu: 25.09.2018.
5. Państwowy Fundusz Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych, https://www.pfron.org.pl/, data dostępu: 25.09.2018.

Syndrom wicia gniazda – fakt czy wymówka?
1. Uścińska Małgorzata, Syndrom wicia gniazda, 26.01.2015, https://mamotoja.pl/syndrom-wicia-gniazda,emocje-w-ciazy-artykul,4378,r1p1.html

Oaza spokoju… i rozwoju, czyli jak urządzić pokój dla dziecka.
1. Grandjean Etienne, Ergonomia mieszkania. Aspekty fizjologiczne i psychologiczne w projektowaniu, tłum. Tadeusz Siemek, Warszawa 1978.
2. Jay Francine, Minimalizm daje radość, tłum. Katarzyna Lipnicka-Kołtuniak, Warszawa 2016.
3. Kingston Karen, Magia porządków z feng-shui, tłum. Joanna Sugiero, Gliwice 2013.
4. Kondo Marie, Magia sprzątania. Japońska sztuka porządkowania i organizacji, tłum. Magdalena Macińska, Warszawa 2015.
5. Louv Richard, Ostatnie dziecko lasu. Jak uchronić nasze dzieci przed zespołem deficytu natury, tłum. Anna Rogozińska, Warszawa 2016.
6. Miksza Małgorzata, Zrozumieć Montessori. Czyli Maria Montessori o wychowaniu dziecka, Kraków 2014.
7. Thurmann-Moe Dagny, Kolorowa rewolucja, tłum. Karolina Drozdowska, Warszawa 2017.

Bezpieczne mieszkanie – jak przygotować je dla dziecka?
1. The European Child Safety Alliance, Amsterdam 2007, http://www.childsafetyeurope.org/publications/info/factsheets/childhood-home-safety.pdf

Wyprawka dla dziecka – czy mamy lepiej niż nasze mamy?
1. Skoczylas Agnieszka, Wyprawka dla noworodka, http://www.bliskodziecka.com.pl/wyprawka-noworodka/

Wyprawka – jak skompletować ją z głową
1. Chomiak Anna, Ekonomiczna lista wyprawkowa – niepozbawiona przyjemnych szaleństw, 18.09.2017, https://nieidealnaanna.com/ekonomiczna-lista-wyprawkowa/
2. Stachura Anna, Nie kupuj używanych rzeczy dla dziecka. Sprawdź dlaczego!, 9.05.2017, http://smakimacierzynstwa.pl/nie-kupuj-uzywanych-rzeczy-dla-dziecka-sprawdz-dlaczego/
3. Grzegorzewska Małgorzata, październik 2017, https://www.facebook.com/lisekopl/videos/997730923699416/

Wyprawka dla dziecka – ubrania
1. Aqademia.pl, Materiały wykorzystywane w materiałach dla dzieci, 26.09.2016, https://www.aqademia.eu/materialy-ubranek-dla-dzieci Górecka Marysia, Jak
skompletować wyprawkę dla dziecka, 11.10.2013, https://mamygadzety.pl/jak-skompletowac-wyprawke-dla-dziecka/ Mandżak Marta, Niedrapki (rękawiczki
dla niemowlaka) – przydatne czy zbędne?, 22.10.2015, http://dziecko.siostraania.pl/niedrapki-rekawiczki-dla-noworodka-przydatne-czy-zbedne/

Wyprawka – kosmetyki. Pielęgnacyjne ABC malucha.
1. SCCS – Scientific Committee on Consumer Safety, 1999b. Opinion of the Scientific Committee on Cosmetic Products and Non-Food Products intended for
Consumers concerning ACRYLAMIDE RESIDUES IN COSMETICS adopted by the plenary session of the SCCNFP of 30 September 1999. http://ec.europa.eu/
health/scientific_committees/consumer_safety/opinions/sccnfp_opinions_97_04/sccp_out95_en.html
2. CFSAN/Offices of Cosmetics and Colors March 20, 2006 www.cfsan.fda.gov/~dms/cos-para.html

Wyprawka – apteczka
1. Dubiel Bożena, Lactobacillus reuteri szczep DSM 17 938 zmniejsza nasilenie kolki niemowlęcej, 4.02.2013, https://www.mp.pl/pediatria/przeglad-badan/79300,lactobacillus-reuteri-szczep-dsm-17-938-zmniejsza-nasilenie-kolki-niemowlecej
2. Krysiewicz Ana, Kremy do pielęgnacji pupy noworodków i niemowląt, 17.05.2018, http://matkaaptekarka.pl/index.php/2018/05/17/kremy-pielegnacji-pupy/
3. Krysiewicz Ana, Lista produktów – wyprawka dla noworodka by Matka Aptekarka, 4.08.2017, http://matkaaptekarka.pl/index.php/2017/08/04/
idealna-wyprawka-dla-noworodka-by-matka-aptekarka/
4. Krysiewicz Ana, Mugga vs olejki eteryczne. Co wybrać?, 7.06.2018, http://matkaaptekarka.pl/index.php/2018/06/07/olejki-eteryczne-vs-deet-wybrac/
5. Krysiewicz Ana, Probiotyki w kroplach niezbędne maluchom od pierwszych dni życia, 7.09.2017, http://matkaaptekarka.pl/index.php/2017/09/07/probiotyki/
6. Krysiewicz Ana, WitaminaD– istotny element dietyczyczystymarketing?, 18.06.2018, http://matkaaptekarka.pl/index.php/2018/06/18/witamina-d-istotny-element-diety-czysty-marketing/
7. Sawiec Piotr, Zapobieganie i leczenie krzywicy niedoborowej. Globalne uzgodnione wytyczne European Society for Pediatric Endocrinology, 13.12.2016, https://www.mp.pl/pediatria/artykuly-wytyczne/wytyczne/149706,zapobieganie-ileczenie-krzywicy-niedoborowej\
8. Pomocne linki: http://matkaaptekarka.pl/index.php/2017/10/26/wiesz-witaminy-d-wypija-dziennie-dziecko-mleku-modyfikowanym/

Wyprawka – wyposażenie. O przedmiotach, o istnieniu których nawet nie wiedziałaś
1. https://www.hafija.pl/wp-content/uploads/2017/10/przechowywanie.pdf
2. http://mamafizjoterapeuta.pl/2018/07/05/to-od-kiedy-w-koncu-ta-poduszka/
3. https://www.wymagajace.pl/gadzety-do-snu-dla-niemowlaka/
4. https://www.wymagajace.pl/5-typow-lozeczek-dla-niemowlakow-czyli-zamiastwspolspania/

Wyprawka – fotelik samochodowy
1. Strona internetowa fotelik.info: https://fotelik.info/pl/testy/ (stan na dzień 27.02.2018).
2. Strona internetowa Sikkerautostol.dk: http://www.sikkerautostol.dk/tests/svensk-plus-testswedish-plus-test/plus-test-english/ (stan na dzień 02.03.2018).

Twoje plany na najbliższe tygodnie, czyli kalendarz badań w ciąży.
1. Dziennik Urzędowy Ministra Zdrowie, Komunikat Głównego Inspektora Sanitarnego z dnia 25 października 2018 r. w sprawie Programu Szczepień Ochronnych na rok 2019, dostęp 10.03.2020, https://gis.gov.pl/wp-content/uploads/2018/01/akt.pdf
2. HSE National Immunisation Office, Szczepionka przeciw krztuścowi dla kobiet w ciąży, wydanie 02.2020, dostęp: 10.03.2020, https://www.hse.ie/
eng/health/immunisation/pubinfo/pregvaccs/pertussis/whoopingcoughplk.pdf?fbclid=IwAR2OWHWQbidyCsU-gKE3PM8idZ0oqZlQg-
3. Narodowy Instytut Zdrowia Publicznego – Państwowy Zakład Higieny, Jakie szczepienia zaleca się kobiecie planującej ciążę?, dostęp: 10.03.2020, https://
szczepienia.pzh.gov.pl/wszystko-o-szczepieniach/jakie-szczepeinia-zaleca-sie-kobietom-w-ciazy/2/#jakie-szczepienia-zaleca-sie-w-czasie-ciazy

Uwaga – ciąża! Jakich badań i zabiegów medycznych należy unikać?
1. Bręborowicz G., Położnictwo i ginekologia, Warszawa 2015.
2. Grzanka P., Diagnostyczne badania radiologiczne, https://www.mp.pl/pacjent/badania_zabiegi/174814,diagnostyczne-badania-radiologiczne-badania-rtg
(31.10.2017).
3. Grzanka P., Obrazowanie metodą rezonansu magnetycznego, https://www.mp.pl/pacjent/badania_zabiegi/174817,obrazowanie-metoda-rezonansu-magnetycznego
(31.10.2017).
4. Grzanka P., Tomografia komputerowa, https://www.mp.pl/pacjent/badania_zabiegi/174820,tomografia-komputerowa (31.10.2017).
5. Drabczyk R., Cystografia i cystografia amikcyjna, https://nefrologia.mp.pl/diagnostyka/51982,cystografia-i-cystografia-mikcyjna (29.04.2010).
6. Drabczyk R., Urografia, https://nefrologia.mp.pl/diagnostyka/51981,urografia (29.04.2010).

Prawo a ciąża. Wizyty lekarskie i zwolnienia chorobowe.
1. Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 Kodeks Pracy, Dz.U. 1974 Nr 24 poz. 141 z późn.zm.
2. Ustawa z dnia 25 czerwca 1999 o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa, Dz.U. 1999 nr 60 poz. 636 z późn.
zm.

Słodka mama, czyli kilka słów o cukrzycy ciążowej.
1. Gestational Diabetes Mellitus. American Diabetes Association. Diabetes Care. 27 Suppl 1/ 2004, s. 88–90, http://care.diabetesjournals.org/content/27/suppl_1/
s88.long (dostęp 11.04.2018)
2. Korczak K., Cukrzyca ciążowa. Jakie są przyczyny, jak ją diagnozować i jak sobie radzić z chorobą, Znana położna, 26.12.2016, http://www.znana-polozna.pl/
artykuly/cukrzyca-ciazowa-jakie-sa-przyczyny-jak-ja-diagnozowac-i-jak-sobie-radzic-z-choroba (dostęp 23.03.2018r.)
3. Standardy Polskiego Towarzystwa Ginekologicznego postępowania u kobiet z cukrzycą – aktualizacja. Ginekol. Pol., nr 85/2014, s. 476–478
4. Zalecenia kliniczne dotyczące postępowania u chorych na cukrzycę 2017. Stanowisko Polskiego Towarzystwa Diabetologicznego. Diabetologia praktyczna,
tom 3, supl. A, 2017, s. 53–55

Przychodzi ciężarna do apteki… Podstawowe zasady stosowania leków w ciąży.
1. Szałek Edyta, Bezpieczeństwo farmakoterapii w okresie ciąży, „Farmacja Współczesna”, nr 2/2008, s. 109-115.
2. PAP, Stosowanie paracetamolu przez ciężarne może szkodzić dzieciom, 03.07.2016 https://www.mp.pl/ginekologia/aktualnosci/146154,stosowanie-paracetamolu-
-przez-ciezarne-moze-szkodzic-dzieciom

To kwas foliowy nie wystarczy?! Co powinna suplementować kobieta w ciąży?
1. Karowicz-Bilińska Agata i in., Rekomendacje Polskiego Towarzystwa Ginekologicznego w zakresie stosowania witamin i mikroelementów u kobiet planujących ciążę,
ciężarnych i karmiących, Ginekologia i Perinatologia Praktyczna 2014, 5/2014, 85, s. 395-399. https://www.ptgin.pl/index.php/content/download/9482/140470/file/
Stosowanie%20witamin%20i%20mikroelement%C3%B3w%20u%20kobiet%20planuj%C4%85cych%20ci%C4%85%C5%BC%C4%99,%20ci%C4%99%C5%BCarnych%20
i%20karmi%C4%85cych.pdf
2. Bomba-Opoń Dorota i in., Suplementacja folianów w okresie przedkoncepcyjnym, w ciąży i połogu, Rekomendacje Polskiego Towarzystwa Ginekologów i Położników, Ginekologia i Perinatologia Praktyczna 2017, tom 2, nr 5, s. 210–214,
http://perinatologia.umed.pl/wp-content/uploads/2018/02/56597-143992-2-PB.pdf.
3. Moczulska Hanna i in., Stanowisko ekspertów Polskiego Towarzystwa Genetyki Człowieka i Polskiego Towarzystwa Ginekologów i Położników w sprawie
zlecania i interpretacji wyników badań pod kątem wariantów genetycznych w genie MTHFR, Ginekologia i Perinatologia Praktyczna 2017, tom 2, nr 5, s. 234–238, https://journals.viamedica.pl/ginekologia_perinatologia_prakt/article/download/57136/43051
4. Sochacki-Wójcicka Nicole, Nowe rekomendacje przyjmowania folianów u kobiet w wieku rozrodczym, 19.05.2018, https://mamaginekolog.pl/nowe-rekomendacje-przyjmowania-folianow-u-kobiet-w-wieku-rozrodczym/
5. Krysiewicz Ana, Witamina D – istotny element diety czy czysty marketing?, 18.06.2018, http://matkaaptekarka.pl/index.php/2018/06/18/witamina-d-istotny-element-diety-czysty-marketing/
6. Ruchała M., Szczepanek-Parulska E., Płaczkiewicz-Jankowska E.: Diagnostyka i leczenie chorób tarczycy u kobiet w ciąży według wytycznych American Thyroid
Association 2017. Med. Prakt., 2017; 12: s. 48–59
7. Szajewska Hanna, Pytania do ekspertów. Zasady suplementacji kwasów tłuszczowych omega-3, 1.08.2011, http://www.mp.pl/artykuly/60524
8. Bacz Andrzej, Zapotrzebowanie na żelazo u ciężarnych, 15.09.2011, https://ciaza.mp.pl/przebiegciazy/61951,zapotrzebowanie-na-zelazo-u-ciezarnych
9. Desmond Małgorzata, Czy suplementacja witaminy B12 musi być tylko farmakologiczna? Wegetarianie raczej niechętnie będą ją stosować. Co można im zaproponować?, 01.03.2014, https://www.mp.pl/pytania/pediatria/chapter/B25.QA.2.8.8.

„Ciąża to nie choroba…”, czyli jaki styl życia prowadzić w ciąży.
1. Hicks Dagmara, Cała reszta, 22.03.2018, http://www.calareszta.pl/ciaza-to-choroba/
2. Wojsz Dominika, Mózg w ciąży, nowe, szokujące odkrycia naukowców!, 20.03.2018, http://www.mamalekarz.pl/mozg-w-ciazy/
3. ks. Jan Kaczkowski https://cytaty.pl/szczescie/54620,tylko-nie-martw-sie-przez-caly-dzien-wyznacz-sobie-na.html, 20.03.2018
4. Narodziny w miłości, O metodzie Birth Into Being, 22.03.2018
5. http://birthintobeing.com.pl/birth-into-being/o-metodzie-birth-into-being/
6. Nowak Kamil, blog Ojciec, 22.03.2018
7. http://www.blogojciec.pl/dzieci/ciaza-to-nie-choroba-dawno-nie-czytaliscie-takiego-steku-bzdur/

Jedz dla dwojga, nie za dwoje, czyli właściwa dieta w ciąży.
1. Żywienie i leczenie żywieniowe dzieci i młodzieży, red. Hanna Szajewska i Andrea Horvath, Kraków 2017.
2. Żywienie człowieka zdrowego i chorego, red. Jan Gawęcki, Marian Grzymisławski, Warszawa 2012.
3. Ciborowska Helena, Rudnicka Anna, Dietetyka. Żywienie zdrowego i chorego człowieka, Warszawa 2007
4. P. V. Jeurink, K. Knipping, F. Wiens, K. Barańska, B. Stahl, J. Garssen & B. Krolak-Olejnik. 2018. Importance of maternal diet in the training of the infant’s immune
system during gestation and lactation ISSN: 1040-8398 (Print) 1549-7852 (Online) Journal
5. 6 Javan R., Javadi B., Feyzabadi Z. Breastfeeding: A Review of Its Physiology and Galactogogue Plants in View of Traditional Persian Medicine, Breastfeed Med.
2017 Sep;12(7):401-409
6. Hafija – blog matki karmiącej, www.hafija.pl

Ciążowa dieta wegetarianek i weganek
1. Kibil Iwona, Ebook: Weganka w ciąży, 2016
2. Melina V., Craig W., Levin S., Position of the Academy of Nutrition and Dietetics: Vegetarian Diets, J Acad Nutr Diet, nr 116(12)2016, s. 1970–1980.
3. Piccoli GB et al, Vegan-vegetarian diets in pregnancy: danger or panacea? A systematic narrative review, BJOG,nr 122(5)2015, s. 623–633.

Zagryzanie ogórka czekoladą, czyli naukowo o ciążowych zachciankach
1. Doroszewki Witold (red.), Słownik języka polskiego, https://sjp.pwn.pl/szukaj/zachcianka.html (dostęp 26.03.2018).
2. Murkoff Heidi E., Eisenberg Arlene, Hathaway Sandee E., W oczekiwaniu na dziecko. Poradnik dla przyszłych matek i ojców, tłum. zbiorowe, Poznań 2001.
3. Orloff Natalia C., Hormes Julia M., Pickles and ice cream! Food cravings in pregnancy: hypotheses, preliminary evidence, and directions for future research, 23.09.2014, https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC4172095/ (dostęp 26.3.2018).
4. Placek Caitlyn, A test of four evolutionary hypotheses of pregnancy food cravings: evidence for the social bargaining model, 18.10.2017, https://www.ncbi.nlm.nih.
gov/pmc/articles/PMC5666241/ (dostęp 26.3.2018).

Ile kaw może wypić przyszła mama? Kawa i inne używki a ciąża.
1. Barnfeld Barbara i Mazurkiewicz Jacek, Za młody by pić. Naruszanie prawa do życia lub zdrowia dziecka przez pijące alkohol kobiety ciężarne, Wrocław 2016, s. 4-7
2. Dębski R. i in., Stanowisko Grupy Ekspertów na temat wpływu alkoholu na ciążę: stan wiedzy na 2014 rok, pobrane 08.07.2018 z: http://www.ciazabezalkoholu.pl/
images/file/StanowiskoGrupyExpertow.pdf
3. Food Standards Agency – New caffeine advice for pregnant women, 03.11.2008, 07.07.2018, http://webarchive.nationalarchives.gov.uk/20111206123508/http://
www.food.gov.uk/news/pressreleases/2008/nov/caffeineadvice
4. Klecka Małgorzata, Jak alkohol wpływa na mózg dziecka, 02.09.2008, https://opoka.org.pl/biblioteka/I/IC/klecka-fas2.html
5. Serwis ciazabezalkoholu.pl, Alkohol i ciąża, 13.07.2018, http://www.ciazabezalkoholu.pl/wplyw-alkoholu-na-przebieg-ciazy
6. Serwis jakrzucicpalenie.pl, Jestem w ciąży, 10.07.2018, http://jakrzucicpalenie.pl/jestem-w-ciazy
7. Serwis mamoniebierz.pl, Wpływ narkotyków na ciążę, 05.07.2018, http://mamoniebierz.pl/wplyw-narkotykow-na-ciaze/
8. Serwis sosrodzice.pl, Kofeina w ciąży, 07.07.2018, https://www.sosrodzice.pl/kofeina-w-ciazy
9. Wierzejska Regina, Wpływ spożycia kofeiny na przebieg ciąży i rozwój płodu,Perinatologia, Neonatologia i Ginekologia, nr 5(2)/2012, s. 110–113.
10. Wiśniewska-Łowigus Małgorzata, Drobik Przemysław – Zagrożenia związane ze spożywaniem kofeiny w ciąży, Pielęgniarstwo Polskie, nr 1(47)/2013, s. 28-33.

Ciąża w ruchu, czyli o aktywności fizycznej przyszłej mamy
1. Cywińska Monika, Dlaczego warto ćwiczyć w ciąży?, http://czasdzieci.pl/ro_artykuly/id,5012ced.html, dostęp. 16.04.2018 r.
2. Ćwiczenia w ciąży są bezpieczna i korzystne dla płodu, https://www.osesek.pl/ciaza-i-porod/zdrowie-i-badania-w-ciazy/-975cwiczenia-podczas-ciazy-sabezpieczne.
html, dostęp 12.04.2018 r.
3. Przybyłowicz-Nowak Małgorzata, Ćwiczenia w ciąży wpływają na rozwój mózgu dziecka, 20.11.2013, http://ciaza.siostraania.pl/cwiczenia-w-ciazy-wplywaja-narozwoj-
mozgu-dziecka/, dostęp 13.03.2018 r.
4. Rekomendacje Polskiego Towarzystwa Ginekologicznego w zakresie opieki przedporodowej w ciąży o prawidłowym przebiegu, 17.03.2018, http://www.femmed.
com.pl/wp-content/uploads/2013/02/rekomendacjaopiekaprzedporodowa.pdf
5. Torbè Dorota, Torbè Adnrzej, Ćwiek Dorota, Aktywność fizyczna kobiet w ciąży o fizjologicznym przebiegu, „Nowa Medycyna” 4/2013, s. 174–179

Joga w ciąży – ćwicz na zdrowie!
1. Sierant Anna, Joga w ciąży: działanie i przeciwwskazania. Ćwiczenia jogi dla ciężarnych http://m.wformie24.poradnikzdrowie.pl/cwiczenia/joga-w-ciazy-
-dzialanie-i-przeciwwskazania-cwiczenia-jogi-dla_44556.html (16.03.2018).

50 twarzy… przyszłej mamy, czyli o seksie w ciąży
1. Piotrowska Karolina, Seks w ciąży – zakaz wstępu do środka, 02.02.2017, http://karolinapiotrowska.com/seks-w-ciazy-zakaz-wstepu-do-srodka/
2. Kurczuk-Powolny Agnieszka, Żeromska Ewa, Wszystko o seksie w ciąży, 20.03.2007 http://www.edziecko.pl/ciaza_i_porod/1,79331,4001438.html

Zadbana przyszła mama. Z jakich zabiegów kosmetycznych możesz korzystać w ciąży?
1. Krzewicka Marzena, Zabiegi kosmetyczne i pielęgnacyjne odpowiednie dla kobiety w ciąży, http://www.mjakmama24.pl/ciaza/przebieg-ciazy/zabiegi-kosmetyczne-
i-pielegnacyjne-odpowiednie-dla-kobiety-w-ciazy,538_2422.html
2. Lewandowski Grzegorz, Masaż u kobiet w okresie przygotowania do ciąży, w czasie ciąży i w połogu – sposoby wykonywania, wskazania i przeciwwskazania,
Ginekologia Po Dyplomie, nr 1/2012, s. 43–48.
3. Piecha Magdalena, Opala-Berdzik Agnieszka, Chmielewska Daria, Wykorzystanie hydroterapii u kobiet w ciąży, Rehabilitacja w Praktyce. 1895-4146. nr 3/2013, s.
50–53.
4. Zięba Katarzyna, Kinesiotaping jako nowa forma fizjoterapii kobiet w okresie ciąży, Głuchołazy 2006, https://docplayer.pl/6779231-Kinesiotaping-jako-nowa-
-forma-fizjoterapii-kobiet-w-okresie-ciazy-kinesio-taping-as-a-new-physiotherapeutic-form-of-pregnant-women-katarzyna-zieba.html
5. Zdrojewicz Zygmunt, Minczakowska Katarzyna, Klepacki Krzysztof, Rola aromaterapii w medycynie, Family Medicine & Primary Care Review, nr 4/2014,
s. 387–391.
6. Zwiorek-Czech Klaudia, Masaż bańką chińską u kobiety w ciąży, https://portal.abczdrowie.pl/pytania/masaz-banka-chinska-u-kobiety-w-ciazy

Kondycja nie tylko fizyczna, czyli jak zadbać o swoją psychikę w ciąży
1. Chrzan-Dętkoś Magdalena i in., Uwarunkowania i konsekwencje depresji poporodowej, „Psychoterapia” 2012, nr 2, s. 57
2. Gracka-Tomaszewska Milena, Matczyna reprezentacja dziecka – jej znaczenie dla relacji z dzieckiem, „Psychiatria i Psychologia Kliniczna” 2006, nr 6, s. 199
3. BADANIAPRENATALNE.PL, 2015, Depresja w ciąży?, Pobrane z https://badaniaprenatalne.pl/depresja-w-ciazy/
4. Chołuj Irena, Urodzić razem i naturalnie, Wrocław 2009
5. Gracka-Tomaszewska Milena, Drogi do macierzyństwa, Warszawa 2014
6. Gracka-Tomaszewska Milena, Matczyna reprezentacja dziecka – jej znaczenie
dla relacji z dzieckiem, „Psychiatria i Psychologia Kliniczna” 2006, nr 6
7. Liedloff Jean, W głębi kontinuum, Warszawa 2010
8. Wasilewska-Pordes, Monika, Depresja porodowa u kobiet, Kraków 2000
9. WFORMIE24PORADNIKZDROWIE.PL, 2018, Euforia biegacza – czym jest? Kiedy się pojawia?, Pobrane z http://wformie24.poradnikzdrowie.pl/bieganie/euforia-
-biegacza-czym-jest-kiedy-sie-pojawia_43677.html

Medytacja a samopoczucie przyszłej mamy
1. Davidson R. J., Kabat-Zinn J., Schumacher J. i in. „Alterations in brain and immune function produced by mindfulness meditation”., „Psychosom Med” 2003 nr/tom
i strony https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/12883106
2. Kabat-Zinn Jon, Gdziekolwiek jesteś, bądź, tłum Warszawa 2014,
3. Kabat-Zinn Jon , Praktyka uważności dla początkujących, tłum Warszawa 2014.

Strach ma wielki… brzuch. Strach przed porodem i inne lęki w ciąży
1. Heidegger Martin, Bycie i czas, tłum. Bogdan Baran, Warszawa 2004.
2. Imielski Wojciech, Pomiędzy strachem a lękiem, w: O lęku bez strachu. Jak bać się tyle, ile trzeba, praca zbiorowa, Kielce 2017.
3. Kierkegaard Søren, Pojęcie lęku, tłum. Antoni Szwed, Kęty 2000.
4. Nietzsche Friedrich, Tako rzecze Zaratustra, tłum. Wacław Berent, Kęty 2004.
5. Pascal Blaise, Myśli, tłum. Tadeusz Boy-Żeleński, Poznań-Warszawa 1921.

Prawo a ciąża. Różne formy zatrudnienia a przysługujące uprawnienia
1. Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 Kodeks Pracy (Dz.U. 1974 Nr 24 poz. 141 ze zm.).
2. Ustawa z dnia 9 lipca 2003 o zatrudnianiu pracowników tymczasowych (Dz. U. z 2017 r. poz. 962 ze zm.).
3. Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 kodeks cywilny (Dz.U. z 2016, poz. 380 ze zm.).
4. Ustawa z dnia 25 czerwca 1999 r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa (Dz.U. z 2014 r., poz. 159 ze zm.).

Prawo a ciąża. Jakie uprawnienia pracownicze Ci przysługują?
1. Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 Kodeks Pracy, Dz.U. 1974 Nr 24 poz. 141 z późn.zm.
2. Ustawa z dnia 25 czerwca 1999 o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa, Dz.U. 1999 nr 60 poz. 636 z późn.zm.

Z brzuszkiem na zakupy, czyli garderoba mamy (nie)koniecznie do wymiany
1. Wiązanie brzucha w ciąży przy pomocy chusty, https://pl.lennylamb.com/wiązanie-brzucha-w-ciazy-przy-pomocy-chusty (dostęp z dnia 15.07.2018).
2. Wyprawka dla mamy, https://parenting.pl/wyprawka-dla-mamy (dostęp z dnia 15.07.2018).

Wyprawka dla mamy. „Must have” w domowej apteczce.
1. Karowicz-Bilińska Agata i in., Rekomendacje Polskiego Towarzystwa Ginekologicznego w zakresie stosowania witamin i mikroelementów u kobiet planujących ciążę,
ciężarnych i karmiących, Ginekologia i Perinatologia Praktyczna 2014, 5/2014, 85, s. 395-399, https://www.ptgin.pl/index.php/content/download/9482/140470/file/
Stosowanie%20witamin%20i%20mikroelement%C3%B3w%20u%20kobiet%20planuj%C4%85cych%20ci%C4%85%C5%BC%C4%99,%20ci%C4%99%C5%BCarnych%20
i%20karmi%C4%85cych.pdf
2. Krysiewicz Ana, Lanolina = ratunek dla mamy karmiącej piersią, 11.05.2018, http://matkaaptekarka.pl/index.php/2018/05/11/lanolina-ratunek-dla-mamy-karmiacej-piersia/
3. Krysiewicz Ana, Torba do szpitala na poród dla mamy, 27.08.2017, http://matkaaptekarka.pl/index.php/2017/08/27/torba-szpitala-porod/

Bezpiecznie w dwupaku. Jak zadbać o bezpieczeństwo w ciąży?
1. Art. 39 ust. 1 pkt 2 Ustawy z dn. 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2017 r., poz. 1260 z późn. zm. )
2. Kozioł Ewa, Czas na zmiany, https://zielonyzagonek.pl/czas-na-zmiany/, dostęp 19.03.2018
3. Miłoń Marta, 13 mitów o ciąży – prawda czy fałsz, http://dziecisawazne.pl/13-zabobonow-o-ciazy-%E2%80%93-prawda-czy-falsz/, dostęp: 10.03.2018
4. Moryc Katarzyna, Czego nie można jeść w ciąży, http://dzidziusiowo.pl/ciaza-i-porod/dieta-i-fitness/525-czego-nie-mozna-jesc-w-ciazy-czyli-niebezpieczna-dieta,
dostęp 12.03.2018
5. Pawelec Beata, Twoje domowe BHP w trakcie ciąży, http://www.poradnikzdrowie.pl/ciaza-i-macierzynstwo/ciaza/twoje-domowe-bhp-w-trakcie-ciazy_35029.
html, dostęp 18.03.2018
6. Przybyłowicz-Nowak Małgorzata, Siostra Ania, 12.03.2015, http://ciaza.siostraania.pl/10-zasad-jak-bezpiecznie-cwiczyc-w-ciazy/, dostęp 11.03.2018;
7. Przechodzeń Łukasz, Czy kobiety w ciąży mogą jeździć na rowerze, 14.02.2014, Rowerowe porady, https://roweroweporady.pl/czy-kobiety-w-ciazy-moga-jezdzic-
na-rowerze/, dostęp 12.03.2018.

Z brzuchem do samolotu?! Czyli o podróżowaniu w ciąży.
1. Centrum Medyczne MEAVITA, Podróże samolotem w czasie ciąży, 07.06.2017, http://meavita.pl/podroze-samolotem-w-czasie-ciazy/
2. Dolecka Eliza, Problemy z koncentracją w CIĄŻY – dlaczego tak trudno się skupić, będąc w ciąży, 18.01.2018, http://www.poradnikzdrowie.pl/ciaza-i-macierzynstwo/
ciaza/Problemy-z-koncentracja-w-ciazy-dlaczego-tak-trudno-sie-skupic-bedac–w_36050.html
3. MÓZGI.PL, 2017, Czy w ciąży można bezpiecznie latać samolotem?, https://mozgi.pl/czy-w-ciazy-mozna-bezpiecznie-latac-samolotem-C442
4. Sobolak Justyna, Podróżowanie w ciąży, 04.08.2017, Pobrane z: https://www.medicover.pl/o-zdrowiu/podrozowanie-w-ciazy,3745,n,2662
5. Sochacki-Wójcicka Nicole, Wakacyjne kobiece dylematy, 17.07.2017, https://mamaginekolog.pl/wakacyjne-kobiece-dylematy/

Baby shower, czyli pierwsza impreza Twojego dziecka
1. Baby shower, http://dzidziusiowo.pl/ciaza-i-porod/ciaza/796-baby-shower (30.03.2018)
2. Kawalerowicz Sylwia, „Baby shower, czyli bociankowe”, http://baby-shower.pl/baby-shower-czyli-bociankowe (30.03.2018)

Mam kota na punkcie psa, czyli o przygotowaniu zwierząt domowych na pojawienie się dziecka
1. Stowarzyszenie Dobrze Urodzeni, Statystyki 2010-2015, 06.04.2018, http://www.dobrzeurodzeni.pl/statystyki.html
2. Ministerstwo Zdrowia, Standardy Opieki Okołoporodowej, 09.05.218, https://www.gov.pl/zdrowie/standardy-opieki-okoloporodowej
3. Ogólnopolska Baza porodówek, 09.05.2018, https://www.gdzierodzic.info

Nastawienie ma znaczenie, czyli jak przygotować się psychicznie do porodu
1. Balaskas Janet, Poród Aktywny, Niezależna Oficyna Wydawnicza, 1997,Warszawa, s. 12

Poród naturalny, cesarskie cięcie, vbac – przebieg porodu różnymi drogami.
1. Bręborowicz Grzegorz H. (red.), Położnictwo i ginekologia, tom 1, Warszawa 2008.
2. Dudenhausen Joachim, Pschyrembel Willibald, Położnictwo praktyczne i operacje położnicze, tłum. Krystian Powolny, Warszawa 2007.
3. Gaskin Ina May, Poród naturalny, tłum. zbiorowe, Warszawa 2012.
4. Oleś Katarzyna, Poród naturalny, Łódź 2018
5. Simkin Penny, Anchata Ruth, Udany poród, tłum. Marta Florea, Warszawa 2014.
6. Baranowska Barbara, Otffinowska Anna, Rytm i czas porodu, http://www.rodzicpoludzku.pl/images/stories/publikacje/rytm_i_czas_porodu.pdf (dostęp 15.08.2018).
7. Kubicka-Kraszyńska Urszula et al., O bólu porodowym i metodach jego łagodzenia, http://www.rodzicpoludzku.pl/images/stories/publikacje/oboluporodowym.pdf.
8. Kubicka-Kraszyńska Urszula, Otffinowska Anna, Nacięcie krocza – konieczność czy rutyna?, https://www.rodzicpoludzku.pl/pliki/Naciecie_krocza_koniecznosc_
czy_rutyna.pdf.
9. Oslislo Anna, Otffinowska Anna, Najważniejsza chwila w życiu, http://www.rodzicpoludzku.pl/images/stories/publikacje/najwazniejsza_chwila_w_zyciu.pdf.

„Chcę rodzić w…”. Jak wybrać najlepsze miejsce porodu
1. Baranowska Barbara, Poród w domu jest bezpieczny! – wyniki badania kohortowego obejmującego 529 688 porody kobiet niskiego ryzyka, w: Wokół Porodu,
http://www.rodzicpoludzku.pl/, (dostęp: 10.07.2018 ).
2. Dom Narodzin, https://szpital.szpitalzelazna.pl/dom-narodzin-2/, (dostęp: 03.08.2018)
3. Kubicka-Kraszyńska Urszula, Alternatywne miejsca porodu, „Magazyn Pielęgniarki i Położnej”, nr 1-3/2004.
4. Oleś Katarzyna, Poród naturalny”, Warszawa 2018,
5. Rodzić po Ludzku, Jak wybrać miejsce do porodu?, http://www.rodzicpoludzku.pl/Jak-przygotowac-sie-do-porodu/Jak-wybrac-miejsce-do-porodu.html, (dostęp:
13.07.2018)
6. Rodzić po Ludzku, Poród w domu, http://www.rodzicpoludzku.pl/Porod-w-domu, (dostęp: 13.07.2018).
7. Rodzić po Ludzku, Pozaszpitalne miejsca porodu, http://www.rodzicpoludzku.pl/Pozaszpitalne-miejsca-do-porodu, (dostęp: 11.07.2018)

Zawód: położna
1. Fryc Dorota, Kim jest położna? http://www.porody-domowe.pl/index.php?option=-com_content&view=article&id=52&Itemid=117, (dostęp 18.08.2018)
2. Rozporządzenie ministra nauki i szkolnictwa wyższego w sprawie standardów kształcenia dla kierunków studiów: lekarskiego, lekarsko-dentystycznego, farmacji,
pielęgniarstwa i położnictwa, Dziennik Ustaw Rzeczypospolitej Polskiej, Warszawa, dnia 9 lutego 2018 r., Poz. 345
3. Ustawa z dnia 15 lipca 2011 r. o zawodach pielęgniarki i położnej (Dz. U. z 2009 r. Nr 151 poz. 1217 j.t.).
4. Znana Położna, Kim jest niezależna położna?, 23.08.2015, http://www.znana-polozna.pl/artykuly/kim-jest-niezalezna-polozna, (dostęp 14.08.2018)
5. Zobacz Zrozum, Więcej szacunku dla pielęgniarek!, 30.01.2017, https://zobaczzrozum.wordpress.com/2017/01/30/wiecej-szacunku-dla-pielegniarek/, (dostęp 14.08.2018)

Plan porodu. Oksymoron czy jednak dobra praktyka?
1. Łodygowska Katarzyna, Plan porodu do pobrania, 20.07.2017, http://matkaprawnik.pl/plan-porodu-do-pobrania/, (dostęp: 11.03.2018)
2. Rodzić po Ludzku, PLAN PORODU, http://www.rodzicpoludzku.pl/Plan-Porodu, (dostęp: 11.03.2018)
3. Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 20 września 2012 r. w sprawie standardów postępowania medycznego przy udzielaniu świadczeń zdrowotnych z zakresu
opieki okołoporodowej sprawowanej nad kobietą w okresie fizjologicznej ciąży, fizjologicznego porodu, połogu oraz opieki nad noworodkiem, http://prawo.sejm.
gov.pl/isap.nsf/DocDetails.xsp?id=WDU20120001100, (dostęp: 11.03.2018)

Pakuj się! Co zabrać na poród?
1. Fundacja Rodzić po Ludzku, Torba do szpitala, www.rodzicpoludzku.pl, 2017, http://www.rodzicpoludzku.pl/Jak-przygotowac-sie-do-porodu/torba-do-szpitala.html
2. Płaza-Piekarzewska Katarzyna, Wyprawka – co warto zabrać do szpitala dla nowonarodzonego dziecka?, blog.zapytajpolozna.pl, 16.12.2014, https://blog.zapytajpolozna.pl/niemowlak/wyprawka-co-warto-zabrac-do-szpitala-dla-nowonarodzonego-dziecka/
3. Roszkowska Agnieszka, Co naprawdę trzeba wziąć do szpitala do porodu, www.mjakmama24.pl, 31.10.2017, http://www.mjakmama24.pl/porod/porod-naturalny/
porod-co-naprawde-trzeba-wziac-do-szpitala,544_5629.html

Prawo a ciąża. Twoje prawa podczas porodu
1. Projekt rozporządzenia Ministra Zdrowia w sprawie standardu organizacyjnego opieki okołoporodowej.

Auaaa! Naturalne i farmakologiczne metody uśmierzania bólu porodowego.
1. Bręborowicz G., Położnictwo i ginekologia, PZWL, Warszawa 2015.
2. Analgezja zewnątrzoponowa porodu – wytyczne
3. Standardy łagodzenia bólu porodowego
4. Rekomendacje dotyczące postępowania przeciwbólowego w ginekologii i położnictwie. Leczenie bólu u kobiet ciężarnych, rodzących oraz w połogu

Krew pępowinowa – aktualny stan wiedzy
1. Takahashi, K., et al., Induction of pluripotent stem cells from adult human fibroblasts by defined factors. Cell, 2007. 131(5): p. 861-72.
2. Shearer, W.T., et al., Cord Blood Banking for Potential Future Transplantation. Pediatrics, 2017. 140(5).
3. Armitage, S., Cord Blood Banking Standards: Autologous Versus Altruistic. Front Med (Lausanne), 2015. 2: p. 94.
4. Martin, U., Therapeutic Application of Pluripotent Stem Cells: Challenges and Risks. Front Med (Lausanne), 2017. 4: p. 229.
5. in Guideline: Delayed Umbilical Cord Clamping for Improved Maternal and Infant Health and Nutrition Outcomes. 2014: Geneva.
6. McDonald, S.J., et al., Effect of timing of umbilical cord clamping of term infants on maternal and neonatal outcomes. Evid Based Child Health, 2014. 9(2): p. 303-97.
7. Ciubotariu, R., et al., Impact of delayed umbilical cord clamping on public cord blood donations: can we help future patients and benefit infant donors? Transfusion,
2018. 58(6): p. 1427-1433.
8. Shearer, W.T., et al., Cord Blood Banking for Potential Future Transplantation. Pediatrics, 2017. 140(5).
9. https://www.mamalekarz.pl/krew-pepowinowa-6-prawd/
10. Armitage, S., Cord Blood Banking Standards: Autologous Versus Altruistic. Front Med (Lausanne), 2015. 2: p. 94.

Kangurowanie, czyli cudowna bliskość z dzieckiem zaraz po porodzie
1. Bajek Anna, Marcinkowski Jerzy, Rzempowska Jadwiga, Gawłowicz Kamila, Kangurowanie – zalecany pierwszy bezpośredni kontakt ciała noworodka z ciałem
matki, Hygeia public health, 2014, 49 (3), s. 417 – 420
2. Bednarczyk Magdalena., Lewandowska Magdalena., Stobnicka-Stolarska Paulina. i inni, Kangurowanie (KMC – Kangaroo Mother Care) jako element
wspierania procesu laktacji i karmienia naturalnego oraz część kompleksowego „Systemu opieki i wczesnej stymulacji rozwojowej noworodka” (Systemu rozwojowej
opieki, pielęgnacji i wspierania dojrzewania kompetencji funkcjonalnych dziecka) – rekomendowany dla Oddziałów Intensywnej Terapii Noworodka
(II i III stopień referencyjności, Standardy medyczne/Pediatria, 2014, 11,s.21-25
3. Dz. U. z 2016 r. poz. 1132, s.14
4. Janik Katarzyna, Kangurowanie jako metoda wczesnej stymulacji rozwojowej, Uniwersytet Jagielloński, Kraków, 2008
5. Kornacka Maria Katarzyna, Wpływ bliskiego kontaktu (skóra do skóry) dziecka z matką krótko po porodzie na późniejsze zachowanie noworodka, medycyna
Praktyczna – pediatria, 2004, 113, s. 858–865
6. Stodolak Anna, Fuglewicz Aleksander, Kontakt skóra do skóry i kangurowanie noworodków – chwilowa moda czy naukowo udowodniona metoda?, Perinatologia,
Neonatologia i Ginekologia, 2012, 5 (1), s. 19–25
7. Zagórska Beata, Znaczenie dotyku we wspomaganiu rozwoju dziecka oraz jego zastosowanie w wybranych rodzajach terapii, Kultura i Wychowanie, 2013, 5, 179-192

Połóg – ważny czas po porodzie. Aspekt fizjologiczny.
Akty prawne:
1. Deklaracja wyboru świadczeniodawcy udzielającego świadczeń z zakresu podstawowej opieki zdrowotnej oraz położnej podstawowej opieki zdrowotnej,
www.nfz.gov.pl/dla-swiadczeniodawcy/pliki-do-pobrania/druki/ (dostęp 30.07.2018).
2. Rekomendacje dotyczące postępowania przeciwbólowego w ginekologii i położnictwie. Leczenie bólu u kobiet ciężarnych, rodzących oraz w połogu, Polskie
Towarzystwo Ginekologiczne.
3. Rekomendacje Zespołu Ekspertów Polskiego Towarzystwa Ginekologicznego dotyczące opieki okołoporodowej i prowadzenia porodu (Lipiec 2009). Polskie
Towarzystwo Ginekologiczne.
4. Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 20 września 2012 r. w sprawie standardów postępowania medycznego przy udzielaniu świadczeń zdrowotnych z zakresu
opieki okołoporodowej sprawowanej nad kobietą w okresie fizjologicznej ciąży, fizjologicznego porodu, połogu oraz opieki nad noworodkiem (Dz.U. 2012 poz. 1100).
5. Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 9 listopada 2015 r. w sprawie standardów postępowania medycznego w łagodzeniu bólu porodowego (Dz.U. 2015 poz. 1997).
6. Bochenek Adam, Reicher Michał, Anatomia człowieka, t. 2, Warszawa 2015.
7. Durka Anna i in., Odżywianie kobiet karmiących piersią, [w:] Karmienie piersią w teorii i praktyce, red. M. Nehring-Gugulska i in., „Medycyna Praktyczna”,
Kraków 2017.
8. Materiały do kursu dokształcającego „Prowadzenie ciąży przez położną zgodnie ze standardem opieki okołoporodowej Ministerstwa Zdrowia i Ustawą o zawodach
Pielęgniarki i Położnej, Centrum Medyczne „Żelazna”, Warszawa 2017.
9. Ronin-Walknowska Elżbieta, Połóg, [w:] G.H. Bremborowicz (red.), Położnictwo i ginekologia, red. G.H. Bremborowicz Tom 1, wyd. 1, Warszawa 2005, s. 419–434.
10. Anestezjologia Bliżej Ciebie, Patronat naukowy Rada Konsultacyjna Polskiego Towarzystwa Anestezjologii i Intensywnej Terapii ds. Jakości i Bezpieczeństwa
Znieczulenia, Kiedy po znieczuleniu mogę zejść z łóżka, 28.08.2017, http://www. znieczulenie.org.pl/site,faq,40.html (dostęp 30.07.2018).
11. Czerwińska-Osipiak Agnieszka, Czynniki determinujące funkcjonowanie kobiet po porodzie, Rozprawa doktorska, Promotor: Prof. UM dr hab. n. o zdr. Beata Pięta, Gdańsk 2016.
12. Jóźwik Maciej, Powikłania matczyne związane z cięciem cesarskim, Perinatologia, Neonatologia i Ginekologia, nr 1(1)/ 2008, s. 57–65.
13. Kozłowska-Rup Danuta, Laktacja i płodność. Czy karmiąc piersią można zajść w ciążę, 08.05.2016, https://mataja.pl/2016/05/laktacja-i-plodnosc-czy-karmiac-
-piersia-mozna-zajsc-w-ciaze/ (dostęp 07.07.2018).
14. Matuszyk Dorota i in., Jakość życia kobiet w przebiegu ciąży, połogu i laktacji w zależności od stanu odżywienia przed ciążą, „Problemy Pielęgniarstwa”,
nr 23(4)/2015, s. 484–489.
15. Mobilemed, Mobilizacja blizny po cc – jak dbać o bliznę po cesarce? https://www.mobilemed.pl/mobilizacja-blizny-po-cc-jak-dbac-o-blizne/ (dostęp 30.07.2018).
16. Morfeusz 2001-Anestezjologiczny serwis edukacyjny dla pacjentów, Popunkcyjne bóle głowy, http://znieczulenie.webd.pl/znieczulenie.podpajeczynowkowe/
popunkcyjne.bole.glowy.html (dostęp 30.07.2018).
17. Publications Comittee Society form Maternal-Fetal Medicine z udziałem Michaela W. Varnera MD., Profilaktyka przeciwzakrzepowa po cięciu cesarskim,
„Ginekologia po Dyplomie”, nr 4/2011, s. 43–46.
18. Roztocka Anna, Powikłania po cięciu cesarskim, „Perinatologia, Neonatologia i Ginekologia, nr 7(3)/2014, s. 154–164.
19. Sochacki-Wójcicka Nicole, Profilaktyka raka szyjki macicy, 11.02.2018, https://mamaginekolog.pl/profilaktyka-raka-szyjki-macicy/ (dostęp 30.07.2018).
20. Torbé Dorota i in., Aktywność fizyczna zalecana we wczesnym połogu, „Pomeranian Life Sci”, nr 62(3)/ 2016, s. 53–56.
21. Tyszko-Bury Ewelina, Blizna po cesarskim cięciu, cz. 1, Zasady postępowania przy mobilizacji, 05.05.2016, http://mamaisport.pl/mis-po-ciazy/blizna-cesarskim-cieciu-cz-1-zasady-postepowania-przy-mobilizacji/ (dostęp 30.07.2018).

Połóg – ważny czas po porodzie. Aspekt psychologiczny
1. Raphael-Leff Joan, Rozlane mleko, Gdańsk 2013, Wydawnictwo Imago.
2. Raphael-Leff Joan, Ciąża. Kulisy wewnętrznego świata, Warszawa 2018, Oficyna Ingenium.
3. Gaskin Ina May, Poród naturalny, Warszawa 2012, CoJaNaTo
4. Kornas-Biela Dorota, Psychodynamiczny nurt w psychologii prenatalnej: wybrane problemy z obszaru prokreacji., PRZEGLĄD PSYCHOLOGICZNY, 2003, TOM 46,
Nr 2, s. 179–196.

Strata dziecka – aspekt medyczny
1. Bręborowicz G., Położnictwo i ginekologia, Kraków 2015.
2. Boots C., Stephenson M.D., Does obesity increase the risk of miscarriage in spontaneous conception: a systematic review. Semin. Reprod. Med., nr 29/2011,
s. 507–513.
3. Rumbold A., Middleton Ph., Pan N., Crowther C.A.: Vitamin supplementation for preventing miscarriage. Cochrane Database Syst. Rev., nr 1/2011.
4. Postępowanie w przypadku straty wczesnej ciąży. Wytyczne Royal College of Obstetricians and Gynaecologists.
5. The investigation and treatment of couples with recurrent first-trimester and second-trimester miscarriage
6. Royal College of Obstetricians and Gynaecologists Green-top Guideline No. 17, April 2011.

Strata dziecka – aspekt psychologiczny
1. Beutel M. et al., Similarities and differences in couples’ grief reactions following a miscarriage; Results from a longitudinal study. Journal of Psychosomatic Research,
nr 40/1996, s. 245–253.
2. Bręborowicz, G. (red.), Położnictwo i ginekologia. Tom I, Warszawa 2012.
3. Cozza G., Przerwane oczekiwanie. Poradnik dla kobiet po poronieniu, tłum. Alicja Paleta, Barbara Sosnowska, Warszawa 2013.
4. Kubler-Ross E., Rozmowy o śmierci i umieraniu, tłum. Irena Doleżał-Nowicka, Poznań 1998.
5. Lewis E., Bourne S., Ciąża po narodzinach martwego dziecka lub po śmierci noworodka: zagrożenia psychologiczne i kwestia opieki nad rodzicami, [w:] Raphael-Leff, J. (red.) Rozlane mleko. Załamanie psychiczne i doświadczenie utraty w ciąży i po porodzie. Ujęcie psychoanalityczne. tłum. Marta Lipińska,
Gdańsk 2013, s. 29–45.
6. McCarthy M. R., Gender differences in reactions to perinatal loss: A qualitative study of couples. Dissertation Abstracts International. B.; The Science and Engineering, Vol. 62/2002, s. 3809.
7. Poronienie.pl Zakładka Forum
8. Stat. Gov.pl Raporty

Strata dziecka – aspekt prawny
1. Ustawa z 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (tekst jednolity Dz. U. z 2016 r. poz. 887 ze zm.).
2. Ustawa z 26 czerwca 1974 roku Kodeks pracy (tekst jedn.: Dz.U. z 1998 r. Nr 21, poz. 94 ze zm)
3. Rozporządzenie Ministra Zdrowia w sprawie rodzajów, zakresu i wzorów dokumentacji medycznej oraz sposobu jej przetwarzania z 9 listopada 2015 r.
(Dz.U. z 2015 r. poz. 2069 ze zm.).
4. Prawo o aktach stanu cywilnego z 28 listopada 2014 r. (Dz.U. z 2014 r. poz. 1741) tj. z dnia 21 listopada 2016 r. (Dz.U. z 2016 r. poz. 2064 ze zm.).

MAMY dla MAMY Tom II: Rodzicielstwo – jak to się teraz robi?

Papierologia po porodzie, czyli jakie formalności musisz załatwić w związku z narodzinami potomka?
1. Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. – Kodeks pracy (t.j., Dz.U. z 2018 r., poz. 917 ze zm.)
2. Ustawa z dnia 28 listopada 2014 r. – Prawo o aktach stanu cywilnego (t.j., Dz.U. z 2016 r., poz. 2064 ze zm.)
3. Ustawa z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności (Dz. U. z 2017 r. poz. 657 ze zm.)
4. Ustawa z dnia 25 czerwca 1999 r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa (t.j., Dz. U. z 2017 r., poz. 1368 ze zm.)
5. Ustawa z dnia 11 lutego 2016 r.o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (Dz. U. z 2017 r. poz. 1851 ze zm.)
6. Ustawa z 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (t.j., Dz.U z 2017 r. poz. 1938 ze zm.)
7. Ustawa z dnia 27 października 2017 r. o podstawowej opiece zdrowotnej (Dz.U. z 2017 r., poz. 2217 ze zm.)
8. Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t.j., Dz.U. z 2017 r., poz. 1952 ze zm.)
9. Ceglarski Bartłowmiej, Rejestracja narodzin dziecka w szpitalu od 2018 r., http://www.infor.pl/prawo/gmina/urzad-stanu-cywilnego/760800,Rejestracja-narodzin-dziecka-w-szpitalu-od-2018-r.html, 30.03.2018
10. http://www.sejm.gov.pl/sejm8.nsf/PrzebiegProc.xsp?id=33984A0DC4B23F00C-125822C00370E24, 30.03.2018

Polecane źródła:
1. https://www.mpips.gov.pl/wsparcie-dla-rodzin-z-dziecmi/wzorywnioskow-o-swiadczenia-dla-rodzin/
2. https://obywatel.gov.pl/dzieci/dziecko-zglos-urodzenie-dziecka#scenariuszprzez-internet

Prawo. Jakie urlopy przysługują rodzicom?
1. Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 Kodeks Pracy, Dz.U. 1974 Nr 24 poz. 141 z późn.zm.
2. Ustawa z dnia 25 czerwca 1999 o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa, Dz.U. 1999 nr 60 poz. 636 z późn.zm.

Czwarty trymestr, czyli trudne początki życia poza brzuchem
1. Karp Harvey, Najszczęśliwsze niemowlę w okolicy, tłum. Anna Rogozińska, Warszawa 2002.
2. Komsta Magdalena, Czy biały szum jest bezpieczny dla Twojego dziecka?, https://www.wymagajace.pl/bialy-szum-bezpieczny-dla-twojego-dziecka/ [05.2018]
3. Komsta Magdalena, High need baby czy czwarty trymestr? https://www.wymagajace.pl/high-need-baby-czwarty-trymestr/ [05.2018]
4. Holland Dominic et al., Structural Growth Trajectories and Rates of Change in the First 3 Months of Infant Brain Development, JAMA Neurol., nr 71(10)/2014, s. 1266-1274.

Kalendarz wizyt dziecka u lekarza, czyli NFZ zaprasza
1. Dziennik Ustaw, Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 9 listopada 2015 r. w sprawie rodzajów, zakresu i wzorów dokumentacji medycznej oraz sposobu jej przetwarzania, 08.12.2015, http://dziennikustaw.gov.pl/du/2015/2069
2. Dziennik Ustaw, Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 24 września 2013 r. w sprawie świadczeń gwarantowanych z zakresu podstawowej opieki zdrowotnej, 28.10.2013, http://prawo.sejm.gov.pl/isap.nsf/DocDetails.xsp?id=WDU20130001248
3. NFZ – Oficjalna strona internetowa, Gdzie się leczyć, 03.2018, zip.nfz.gov.pl/GSL/
4. NFZ – Oficjalna strona internetowa, Dla Pacjenta – Podstawowa Opieka zdrowotna, 03.2018, http://www.nfz.gov.pl/dla-pacjenta/informacje-o-swiadczeniach/podstawowa-opieka-zdrowotna/
5. NFZ – Oficjalna strona internetowa, Dla Pacjenta, 03.2018, http://www.nfz.gov.pl/dla-pacjenta/e-wus/faq/
6. Niemczyk Sylwia, Jak wygląda wizyta szczepienna u pediatry? Sprawdź, 13.01.2015, https://mamotoja.pl/wizyta-szczepienna-wizyta-u-lekarza-pytania-u-lekarza,przychodzi-bobas-do-lekarza-artykul,16760,r1.html
7. Stawiszyńska-Marciniak Aneta, Pierwsza wizyta u Pediatry, 05.2017, www.parenting.pl/pierwsza-wizyta-u-pediatry
8. Urbaniak Aleksandra, Pediatra – czym się zajmuje? Jakie choroby leczy pediatra?, 16.08.2017, http://www.poradnikzdrowie.pl/sprawdz-sie/niezbednik-pacjenta/pediatra-czym-sie-zajmuje-jakie-choroby-leczy-pediatra_35651.html

Co to za wykres? Czyli jak intepretować siatki centylowe?
1. Barstow C., Rerucha C., Evaluation of short and tall stature in children, „American Family Physician”, nr 92 (1)/2015, s. 43-50.
2. Dembiński Ł., Niedobory masy ciała w praktyce pediatrycznej, „Forum Pediatrii Praktycznej”, nr 5/2015, s. 18-25.
3. Golden N.H., Schneider M., Wood C., Preventing Obesity and Eating Disorders in Adolescents, „Pediatrics”, nr 138(3)/2016, s. e1-e10.
4. Kułaga Z., Litwin M., Tkaczyk M. i in., The height-, weight-, and BMI-for age of Polish school-aged children and adolescents relative to international and local growth references. „BMC Public Health”, nr 10(109)/2010, s. 1-7.
5. WHO Multicentre Growth Reference Study Group, WHO Child Growth Standards based on length/height, weight and age, „Acta Paediatr Suppl”., nr 4(450)/2006, s. 76-85.

Z czym to się (kłu)je, czyli o szczepieniach słów kilka
1. Szczepienia ochronne w profilaktyce chorób zakaźnych u dzieci. Anna Bednarek, Małgorzata Bartkowiak-Emeryk, Jacek Wysocki, Warszawa 2018
2. Szczepienia w pytaniach i odpowiedziach. Jacek Wysocki, Hanna Czajka wydanie VI rok 2018 Kraków
3. NIZP-PZH, Biuletyn „Szczepienia ochronne w Polsce”.
4. Krysztopa-Grzybowska K., Paradowska-Stankiewicz I., Lutyńska A., Niepożądane odczyny po szczepieniu BCG w Polsce, Przegl. Epidemiol., nr 66/2012, s. 465-469.
5. Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 21 grudnia 2010 roku w sprawie niepożądanych odczynów poszczepiennych oraz kryteriów ich rozpoznawania. Dz. U., 2010 r., Nr 254, poz. 1711.

Z czym to się (kłu)je? Oficjalny kalendarz szczepień
1. Dziennik Urzędowy Ministra Zdrowia, 16.10.2019, Komunikat Głównego Inspektora Sanitarnego w sprawie Programu Szczepień Ochronnych na rok 2020
2. Główny Inspektorat Sanitarny, ABC szczepienia ochronne – Praktyczny poradnik dla rodziców dzieci do 2 roku życia., https://gis.gov.pl/wp-content/uploads/2018/04/ABC-Szczepienia-ochronne-1-1.pdf
3. Oficjalna strona Ministerstwa Zdrowia, Szczepienia, 02.2020, https://www.gov.pl/web/zdrowie/szczepienia
4. Państwowa Inspekcja Sanitarna, 03.2018, https://gis.gov.pl/kategoria/zdrowie/profilaktyka/szczepienia/Państwowa Inspekcja
5. Sanitarna – Zaszczep w sobie chęć szczepienia, Rodzice i opiekunowie, 03.2018, https://szczepienia.gis.gov.pl/index.php/rodzice_i_opiekunowie/informacja_na_temat_akcji
6. Roszkowska Agnieszka, Szczepienie dziecka – jak przygotować dziecko do szczepienia, Miesięcznik „M jak mama”, 14.07.2016, http://www.mjakmama24.pl/niemowle/choroby-i-dolegliwosci-niemowlat/szczepienie-dziecka-jak-przygotowac-dziecko-do-szczepienia,557_4180.html
7. Wojsz Dominika, Szczepienia skojarzone, a refundowane. Które wybrać? Poradnik, 21.12.2016, http://www.mamalekarz.pl/szczepienia-skojarzone-a-refundowane/
8. Zioło-Pużuk Karolina, Jak przygotować dziecko do szczepienia?, 03.2018, http://zaszczepsiewiedza.pl/szczepienia/dzieci/jak-przygotowac-dziecko-do-szczepienia/

Lizak na zdrowie?! Czy podawać dzieciom suplementy i jakie wybrać?
1. Douglas R.M. et al., Vitamin C for preventing and treating the common cold, Cochrane Database Syst Rev. 2007 Jul 18;(3):CD000980.
2. Płudowski P. et al., Witamina D: Rekomendacje dawkowania w populacji osób zdrowych oraz w grupach ryzyka deficytów – wytyczne dla Europy Środkowej 2013, http://www.standardy.pl/artykuly/id/634#
3. Stanowisko Grupy Ekspertów w sprawie suplementacji kwasu dekozageksaenowego i innych kwasów tłuszczowych omega-3 w populacji kobiet ciężarnych, karmiących piersią oraz niemowląt i dzieci do lat 3. Pediatr. Pol., nr 85/2010, s.
597-603.
4. Sygnowska E. et al., Spożycie produktów spożywczych przez dorosłą populację Polski. Wyniki programu WOBASZ Kardiologia Polska, nr 63(6)/2005 (supl. 4).

Dmuchaj na zimne, czyli jak budować odporność dziecka?
1. Szajewska, Hanna et al., Zasady żywienia zdrowych niemowląt. Zalecenia Polskiego Towarzystwa Gastroenterologii, Hepatologii i Żywienia Dzieci STANDARDY
MEDYCZNE/PEDIATRIA rok 2014 T. 11
2. Better food and nutrition in Europe: a progress report monitoring policy implementation in the WHO European Region http://www.euro.who.int/__data/
assets/pdf_file/0005/355973/ENP_eng.pdf?ua=1
3. Poradnik żywienia niemowląt. Krok po kroku od narodzin do pierwszych urodzin. https://adst.mp.pl/s/www/pacjenci/poradnik-zywienia-niemowlat-aktualizacja.PDF
4. Standardy diagnostyczne i terapeutyczne PNO http://www.immunologia.czd.pl/standardy%20diagnostyczne%20standardy%20terapeutyczne.php?submenu=6
5. Szajewska Hanna, Probiotyki – analiza danych opublikowanych w 2010 r. Standardy Medyczne Pediatria, nr 1(8)/2011, s. 73-77.
6. Zalecenia konsultanta krajowego w dziedzinie pediatrii i zespołu ekspertów dotyczące profilaktyki krzywicy i osteoporozy. Przew. Lek., nr 2/2008, s. 72–74.
7. Better food and nutrition in Europe: a progress report monitoring policy implementation in the WHO European Region
8. Hanna Szajewska, Piotr Socha, Andrea Horvath, Anna Rybak, Anna Dobrzańska, Maria Katarzyna Borszewska-Kornacka, Alicja Chybicka, Mieczysława Czerwionka-
Szaflarska, Danuta Gajewska, Ewa Helwich, Janusz Książyk, Hanna Mojska, Anna Stolarczyk, Halina Weker. Zasady żywienia zdrowych niemowląt. Zalecenia Polskiego Towarzystwa Gastroenterologii, Hepatologii i Żywienia Dzieci.
9. Zalecenia konsultanta krajowego w dziedzinie pediatrii i zespołu ekspertów dotyczące profilaktyki krzywicy i osteoporozy. Przew. Lek. 2008; 2: 72–74.
10. Szajewska Hanna, Piotr Socha, Andrea Horvath, Anna Rybak, Anna Dobrzańska, Maria Katarzyna Borszewska-Kornacka, Alicja Chybicka, Mieczysława Czerwionka-
Szaflarska, Danuta Gajewska, Ewa Helwich, Janusz Książyk, Hanna Mojska, Anna Stolarczyk, Halina Weker. Zasady żywienia zdrowych niemowląt.
11. Zalecenia Polskiego Towarzystwa Gastroenterologii, Hepatologii i Żywienia Dzieci.

Sezon uważam za otwarty, czyli sposoby na katar, kaszel i przeziębienie
1. Berni Canani Roberto i inni, Probiotics for treatment of acute diarrhoea in children: randomised clinical trial of five different preparations, „BMJ (Clinical research
ed.)”, 335 (7615), 2007
2. Lissauer Tom, Clayden Graham, Pediatria, Wrocław 2009
3. Pietrzyk Jacek Józef (red.), Vademecum pediatry, Kraków 2011
4. Wiśniewski Jakub, Pomiećko Andrzej, 4-letnie dziecko z kaszlem, „Medycyna praktyczna pediatria” 2018/03
5. Krysiewicz Anna, Jak wybrać właściwy termometr, któremu będziesz mogła zaufać?, dostęp: 10.03.2020, https://matkaaptekarka.pl/jak-wybrac-wlasciwytermometr-
ktoremu-bedziesz-mogla-zaufac/

Czy na pewno musisz biec do lekarza? Najczęstsze dolegliwości małych dzieci
1. Hyman P.E., Milla P.J., Benninga M.A. i wsp.: Childhood functional gastrointestinal disorders: neonate/toddler. Gastroenterology, nr 130/ 2006, s. 1519-1526.
2. Dobrzańska A., Szczapa J., Wysocki J. (red.): 2 lata życia dziecka – przewodnik dla rodziców. Jak dbać o rozwój, pielęgnować i zapobiegać chorobom. Medycyna
Praktyczna, Kraków 2010, s. 142–148.
3. Common harms from amoxicillin: a systematic review and meta-analysis of randomized placebo-controlled trials for any indication. Gillies M; Ranakusuma
A; Hoffmann T; Thorning S; McGuire T; Glasziou P; Del Mar C
4. Amoxicillin Adverse Effects Underreported, Underrecognized Lara C. Pullen, PhD; November 19, 2014
5. Bardisa-Ezcurra L., Ullman R., Gordon J.: Guideline Development Group: Diagnosis and management of idiopathic childhood constipation: summary of NICE
guidance. BMJ 2010;340:c2585
6. Tabbers M.M., Di Lorenzo C., Berger M.Y., Faure C., Langendam M.W., Nurko S., Staiano A., Vandenplas Y., Benninga M.A.: Evaluation and Treatment of Functional
Constipation in Infants and Children: Evidence-Based Recommendations from ESPGHAN and NASPGHAN. DOI: 10.1097/MPG.0000000000000266

Przed użyciem… przeczytaj ten rozdział, czyli o dawkowaniu dzieciom leków
1. Grygalewicz Jacek, Czy w przypadku stosowania paracetamolu i ibuprofenu w leczneniu gorączki lepiej podawać te leki naprzemiennie czy łącznie?, 6.02.2018,
https://www.mp.pl/pytania/pediatria/najnowsze-pytania/180656,stosowanie–paracetamolu-i-ibuprofenu-w-leczeniu-goraczki
2. Palmer Greta M, Doraźne postępowanie przeciwbólowe – nowe informacje i kwestie dyskusyjne, 6.02.2017, https://www.mp.pl/pediatria/artykuly-wytyczne/
artykuly-przegladowe/152984,dorazne-postepowanie-przeciwbolowe
3. Woroń Jarosław, Jak bezpiecznie i skutecznie stosować paracetamol, 02.2013, https://podyplomie.pl/pediatria/14788,jak-bezpiecznie-i-skutecznie-stosowac-paracetamol

Na ratunek pupie! Jak zapobiegać i radzić sobie z odparzeniami?
1. Stańczyk Katarzyna, Jak zrobić krochmal? Kąpiel w krochmalu na odparzenia i wysypki u niemowląt, 21.12.2017, http://www.mjakmama24.pl/niemowle/
pielegnacja-niemowlaka/jak-zrobic-krochmal-kapiel-w-krochmalu-na-odparzenia,555_10438.html
2. Brodziak Joanna, Horbaczewska Małgorzata, Odparzenia u noworodka, styczeń 2017, https://parenting.pl/odparzenia-u-noworodka
3. Ciepłowska-Kowalczyk Beata, Staszewska Monika, Sposoby na odparzenia, 03.01.2011; http://www.edziecko.pl/pierwszy_rok/1,79409,8898280,Sposoby_
na_odparzenie.html
4. Usiarczyk Agnieszka, Niebezpieczne przegrzewanie. Jak ubrać dziecko, by się nie spociło, 23.02.2015, https://ebobas.pl/artykuly/czytaj/104/pielegnacja-noworodka/
niebezpieczne-przegrzewanie

Kolka niemowlęca – jak ją przetrwać?
1. Baldassarre, M.E., et al., Effectiveness and Safety of a Probiotic-Mixture for the Treatment of Infantile Colic: A Double-Blind, Randomized, Placebo-Controlled
Clinical Trial with Fecal Real-Time PCR and NMR-Based Metabolomics Analysis, „Nutrients”, nr 10(2)/2018, s. 195.
2. Benninga, M.A., et al., Childhood Functional Gastrointestinal Disorders: Neonate/Toddler. „Gastroenterology”, nr 130(5)/2016, s. 1519-26.
3. Clifford, T.J., et al., Infant colic: empirical evidence of the absence of an association with source of early infant nutrition, „Arch Pediatr Adolesc Med”., nr 156(11)/2002, s. 1123-8.
4. Evans, K., R. Evans, and K. Simmer, Effect of the method of breast feeding on breast engorgement, mastitis and infantile colic, „Acta Paediatr”, nr 84(8)/1995,
s. 849-52.
5. Icke, S. and R. Genc, Effect of Reflexology on Infantile Colic, „J Altern Complement Med”., nr 24(6)/2018, s. 584-588.
6. Landgren, K. and I. Hallstrom, Effect of minimal acupuncture for infantile colic: a multicentre, three-armed, single-blind, randomised controlled trial (ACU-COL),
„Acupunct Med”., nr 35(3)/2017, s. 171-179.
7. Milidou, I., et al., Gestational age, small for gestational age, and infantile colic, „Paediatr Perinat Epidemiol”, nr 28(2)/2014, s. 138-45.
8. Oosterloo, B.C., et al., Wheezing and infantile colic are associated with neonatal antibiotic treatment, „Pediatr Allergy Immunol”, nr 29(2)/2018, s. 151-158.
9. Scott-Jupp, R., Why do babies cry?, „Arch Dis Child”, 91(11)/2018, s. 929-35.
10. Szajewska, H. and R. Dryl, Probiotics for the Management of Infantile Colic, „J Pediatr Gastroenterol Nutr”, nr 63 Suppl 1/2016, s. 22-4.
11. Wessel, M.A., et al., Paroxysmal fussing in infancy, sometimes called colic, „Pediatrics”, 14(5)/1954, s. 421-35.
12. Zeevenhooven, J., et al., Infant colic: mechanisms and management, „Nat Rev Gastroenterol Hepatol”, nr 15(8)/ 2018, s. 479-496.
13. Zeifman, D.M., An ethological analysis of human infant crying: answering Tinbergen’s four questions, „Dev Psychobiol”, nr 39(4)/2001, s. 265-85.

Co gryzie Twoje dziecko? O ząbkowaniu niemowląt
1. Aktualne poglądy dotyczące profilaktyki próchnicy u dzieci do drugiego roku życia; Stomatologia nr 1, Medical Tribune, styczeń 2018
2. Komsta Magdalena, Jak dbać o zęby niemowlaka? Wywiad z dentystką-ortodontką, https://www.wymagajace.pl/jak-dbac-o-zeby-niemowlaka-wywiad-
z-dentystka-ortodontka/?utm_source=newsletter&utm_medium=email&utm_campaign=name_jak_dbac_o_zeby_niemowlaka_wywiad_z_dentystka&
utm_term=2018-08-02
3. Lyttle Christine et. al., Tooth eruption and teething in children, The Pharmaceutical Journal, 17.11.2015, https://www.pharmaceutical-journal.com/learning/learning-article/tooth-eruption-and-teething-in-children/20069598.article?firstPass=false
4. Ząbkowanie – jak naturalnie łagodzić objawy, https://dziecisawazne.pl/zabkowanie-naturalnie-lagodzic-objawy/